"Je hoort wel vaker dat ze appartementsgebouwen tegen de grond smijten en dan heb je niets meer. Ik wist dat er iets moest gebeuren.” Vanaf haar balkon op de 15de verdieping van de Brabo I-blok op Linkeroever heeft Sonja Lorrentop een prachtig zicht op haarthuisstad Antwerpen. In 1994 kwam ze in 'den blok' wonen, haar woonkamer zit vol Afrikaanse en Aziatische toetsen. "Reizen is mijn lang leven. Spijtig dat corona daar een stokje voor heeft gestoken”, zegt ze, terwijl de winterzon weerkaatst op haar zilveren donsjas.
Lorrentop, voorzitster van de vereniging van me- de-eigenaars (VME), contacteerde in 2017 de stad Antwerpen na een zoekertje in de stadskrant. "Ze zochten gebouwen voor een renovatietraject”, vertelt ze. "Er is hier vroeger niet veel gerenoveerd en op den duur word je een beetje bang. Dus heb ik gevraagd of we konden meedoen."
KLIMAATDOELEN HALEN
Brabo I is het eerste flatgebouw van een renovatie- golf die alle Antwerpse appartementen energiezuiniger moet maken. Het initiatief is nodig om de klimaatdoelen te realiseren. In lijn met de Europese Green Deal wil de stad tegen 2030 de uitstoot met 50 tot 55 procent verlagen tegenover 2005. Dat is een tussenstop voor 2050, wanneer ze volledig klimaat-neutraal wil zijn. Qua oude gebouwen is Antwerpen een uitschieter in Vlaanderen, dat een van de oudste gebouwenparken in Europa heeft. 72 procent van de gebouwen in de stad dateert van voor de jaren 70, het hoogste aandeel van alle 300 Vlaamse gemeenten. Van 78 procent van de gebouwen is geen renovatie bekend sinds 1990. Dat heeft grote gevolgen voor de uitstoot. Uit de emissie-inventaris van de stad blijkt dat de huishoudens in 2019 goed waren voor een kwart van de broeikasemissies."We hebben als stad al veel initiatieven genomen, waardoor we onze klimaatdoelen voor 2020 gehaald hebben”, stelt de Antwerpse schepen voor Leefmilieu Tom Meeuws (Vooruit). "Maar het laaghangend fruit is stilaan geplukt. Bovendien stellen zich in onze stad specifieke uitdagingen. 60 procent van de Antwerpenaren huurt en 70 procent woont in een appartement. Het zijn de grote complexen die het complex maken, maar waar we een gigantische kli-maatwinst kunnen boeken.”
PILOOTPROJECT
En dus leerde Antwerpen uit het voorbeeld van Parijs, dat al langer bezig is om zijn appartementsblokken groener te maken. In een eerste fase focust de stad op een 600-tal gebouwen die ouder zijn dan 20 jaar en die meer dan 20 wooneenheden tellen. 15 van die blokken, waaronder Brabo I, maken deel uit van een pilootproject. Het plan is om dat aantal tegen 2024 te verdubbelen. Met twee renovatiecoaches wordt eerst de algemene staat van het gebouw vastgesteld en vervolgens een masterplan voor de komende 20 jaar opgemaakt. Daarna wordt in de VME over de fases van het plan gestemd.FINANCIËLE PLAATJE
Bij Brabo I is er na een traject van drie jaar een akkoord bereikt over een eerste fase: de renovatie van de gevel en de terrassen. De kostprijs: 4 miljoen euro, die de eigenaars uit eigen zak moeten betalen. De werken beginnen volgend jaar in oktober. "88 procent van de eigenaars stemde voor”, zegt Lorrentop. "Wie dat niet deed, moet toch bijdragen of zijn appartement verkopen. Dat hebben sommigen gedaan.” Vooral het financiële aspect blijkt een obstakel. Afhankelijk van de grootte van het appartement moeten eigenaars meer of minder investeren. Gemiddeld gaat het om 30.000 euro, wat niet altijd evident is voor de bewoners, die een reflectie van de samenleving vormen. "De renovatiecoaches van de stad bekijken met alle eigenaars hoe ze daar een financieel haalbaar verhaal van kunnen maken”, zegt Meeuws. "Er zijn meerdere hulplijnen: ze kunnen een beroep doen op een VME-renteloze lening van maxi- maal7.500 euro per wooneenheid of een individuele renteloze lening voor de laagste inkomens. De investering is ook relatief. Via de renovatie verdienen ze het voor een deel terug.”DUURZAAMHEID, KWALITEIT, LEEFBAARHEID
Via infoavonden en allerlei mogelijkheden om vragen te stellen werd geprobeerd het draagvlak voor het renovatieproject te vergroten. ‘Missionerings- werk', noemt Meeuws het. “We wijzen niet enkel op de klimaatwinst”, zegt Joni Staljansens, die met het architectenbureau Gevelinzicht het project begeleidt. “De renovatie verbetert ook de kwaliteit van het gebouw, de veiligheid en de leefbaarheid. Bij Brabo I komen er bijvoorbeeld grotere terrassen.” Lorrentop staat achter het project. "Ik ben blij dat we het doen en dat uit het masterplan bleek dat het gebouw in goede en stabiele staat is”, zegt ze. "Het is een oud gebouw. We gaan er geen Rolls-Royce van maken, maar de renovatie zal veel opleveren."> De Tijd
